امّا متن صلح نامه : ( بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) * اين پيمان نامه‌ايست كه حسن بن على بن ابى طالب با معاويه بن ابى سفيان منعقد كرده است ، وى با معاويه مصالحه مىكند كه حكومت را با شرايط زير به او واگذار كند : 1 - معاويه در ميان مردم مطابق كتاب خدا و سنّت پيامبر و سيرهء جانشينان صالح او حكومت كند . 2 - معاويه بن ابى سفيان نمىتواند ، پس از خود جانشينى براى حكومت تعيين كند ، بلكه پس از وى حسن و پس از او حسين بايد بر مردم حكومت كنند . 3 - مردم در هر جا كه باشند ، در شام يا عراق يا حجاز و يا يمن بايد در امان باشند . 4 - ياران و پيروان على و زنان و فرزندانشان بايد در امان باشند و معاويه بايد در اين خصوص سوگند ياد كند و پيمان دهد ، اگر بنده‌اى به خداوند سوگند بخورد و سپس به عهد خود و آنچه گفته است وفادار بماند ، خداوند بر او خرده نگيرد . 5 - معاويه نبايد عليه حسن بن على و برادرش حسين و نيز ديگر افراد خاندان رسول خدا ( ص ) در نهان و آشكار دست به توطئه بزند يا آنها را در هر كجا كه باشند به هراس اندازد ، خداوند بهترين كسى است كه به شهادت گرفته مىشود [ 1 ] . پس از انعقاد اين صلح نامه امام حسن ( ع ) همراه يارانش به كوفه بازگشت ، امام با قبول اين صلح نامه كه برخى از دوستانش آن را موجب ذلّت و دشمنانش آن را اقدامى از روى ترس و تسليم‌طلبى دانسته‌اند ، فداكارى بزرگى از خود نشان داد ، خود امام حسن خطاب به يكى از معترضان مىفرمايد : ( من خواركننده و مذلّ المؤمنين نيستم ، بلكه سرافرازكنندهء آنها هستم ، من زمانى كه سستى و كراهت ياران خود را براى جنگ مشاهده كردم ، تصميم به انعقاد صلح گرفتم و يگانه مقصودم جلوگيرى از كشتار شما بود ) . اگر امام حسن ( ع ) جامع همه كرامتها و فضايل از ناحيهء غيب مؤيد نبود ، هرگز راضى نمىگشت با معاويهء نيرنگ باز جامع همه مفاسد صلح نمايد ، اگر بردبارى

--> [ 1 ] بحار الانوار ، جلد 10 ، صفحه 115 .